Quyết định ở lại, không đi định cư, cũng là một quyết định tốt, nếu nó được nghĩ kỹ như mọi quyết định lớn khác. Ở lại không phải là thua, không phải thiếu can đảm. Người ở lại một cách chủ động biết mình giữ được gì, và biết mình muốn xây gì ở đây.
Chào bạn, lại là Nhà Hoạch Định. Nói chuyện đi và ở mà chỉ nói chuyện đi thì thiếu một nửa. Tập này dành cho những người đã cân nhắc, đã có cơ hội, và chọn không đi, hoặc đang nghiêng về phía đó mà chưa dám nói ra.
Vì sao người ở lại hay thấy mình tụt lại?
Khi bạn bè lần lượt đi, mỗi lần tiễn một người là một lần mình tự hỏi hay là mình sai. Ảnh họ đăng lên toàn cảnh đẹp, nhà mới, con đi học trường rộng. Mình ở đây vẫn kẹt xe, vẫn họp hành, vẫn những lo toan cũ.
Nhưng ảnh chỉ kể một nửa. Những người đi ít khi đăng những đêm nhớ nhà, những lần bị từ chối việc, những lúc không biết hỏi ai. Mình so cuộc sống thật của mình với phần đẹp nhất của cuộc sống họ, nên thấy thua là chuyện tất nhiên.
Thêm nữa, trong nhiều nhóm bạn, đi được đã thành một kiểu thước đo thành đạt. Ai không đi thì bị hỏi sao chưa đi, như thể ở lại là trạng thái chờ chứ không phải một lựa chọn.
Nhận ra những điều này giúp mình tách áp lực bên ngoài khỏi mong muốn thật bên trong. Có khi mình muốn đi, có khi mình chỉ sợ bị bỏ lại.
Những lý do ở lại đáng được tôn trọng
Giờ mình kể vài lý do ở lại mà mình nghe được, và thấy rất đáng trọng. Một anh làm bác sĩ ở tỉnh nói anh ở lại vì bệnh nhân của anh. Anh biết sang nơi khác anh sẽ mất nhiều năm mới được làm nghề, còn ở đây mỗi ngày anh đang có ích.
Một chị có tiệm nhỏ nói chị ở lại vì chị đã mất mười năm để có một nhóm khách quen và một nhịp sống mình thích. Chị không muốn đổi nó lấy một thứ chưa biết.
Có người ở lại vì bố mẹ, có người vì ngôn ngữ, có người đơn giản vì họ thích sống ở nơi mình hiểu từng câu nói đùa. Không lý do nào trong số đó là nhỏ.
Điều chung ở những người này là họ đã nhìn cả hai con đường, và chọn một. Họ không ở lại vì không dám nhìn.
Làm sao biết mình ở lại vì chọn hay vì sợ?
Đây là câu hỏi khó và cần trung thực. Ở lại vì sợ thường đi kèm cảm giác nhẹ nhõm tạm thời rồi lại day dứt. Ở lại vì chọn thì đi kèm cảm giác bình yên, dù có lúc vẫn tò mò về con đường kia.
Một cách thử là hỏi: nếu mọi rào cản như ngôn ngữ, tiền bạc, giấy tờ đều biến mất, mình có đi không. Nếu câu trả lời là có ngay lập tức, có thể mình đang để nỗi sợ quyết thay. Khi đó nên xem nỗi sợ ấy có vượt được không.
Nếu câu trả lời là không, hoặc chưa chắc, thì mình đang ở lại vì những gì mình có ở đây. Đó là một lựa chọn thật.
Và cũng nhớ rằng ở lại hôm nay không có nghĩa là ở lại mãi. Quyết định có thể được xem lại khi hoàn cảnh đổi khác.
Sống trọn với lựa chọn ở lại
Chọn rồi thì phải sống cho trọn, nếu không mình sẽ mãi nửa vời. Sống trọn nghĩa là đầu tư vào nơi mình ở: học thêm, xây nghề, chăm các mối quan hệ, làm đẹp căn nhà, thay vì sống như người đang chờ một chuyến tàu.
Một anh kể rằng suốt mấy năm anh không dám mua gì lâu dài, không dám nhận dự án dài hơi, vì trong đầu vẫn nghĩ biết đâu sắp đi. Đến khi chính thức quyết ở lại, anh mới thấy mình đã để trôi mấy năm trong trạng thái tạm bợ.
Sống trọn cũng có nghĩa là mừng thật lòng cho người đi. Khi mình yên với lựa chọn của mình, mình không cần so sánh nữa. Mình có thể vui với ảnh của bạn mà không thấy nhói.
Và giữ liên lạc với những người đi. Họ sẽ cần một người ở quê để hỏi han, để về thăm. Mình có thể là người đó.
Nói với người khác về lựa chọn của mình
Người ở lại hay bị hỏi sao không đi. Không cần giải thích dài. Một câu đơn giản như mình thích cuộc sống ở đây là đủ. Càng giải thích dài càng nghe như đang tự bào chữa.
Với con cái, hãy nói rõ vì sao nhà mình ở lại, và cho con biết con vẫn có thể tự chọn đi khi lớn. Đừng để con nghĩ nhà mình ở lại vì không đủ khả năng, nếu điều đó không đúng.
Với bố mẹ, đôi khi chính bố mẹ lại là người muốn con đi cho bằng bạn bằng bè. Hãy nói với bố mẹ điều mình trân trọng ở cuộc sống hiện tại, để bố mẹ thấy con không thiếu gì.
Mình khép tập bằng một câu: nếu mười năm nữa bạn kể cho con nghe vì sao nhà mình đã ở lại, bạn muốn con nghe thấy sự tự hào hay sự tiếc nuối?
Câu hỏi thường gặp
Không đi định cư có phải là bỏ lỡ cơ hội không?
Chỉ khi mình ở lại vì sợ chứ không vì chọn. Nếu đã cân nhắc kỹ và thấy cuộc sống ở đây phù hợp hơn, thì đó không phải bỏ lỡ mà là chọn một cơ hội khác.
Bạn bè đi định cư hết, mình thấy cô đơn thì sao?
Cảm giác đó là thật, nhất là vài năm đầu. Hãy giữ liên lạc với bạn cũ và chủ động tìm các mối quan hệ mới quanh công việc, sở thích. Một vòng bạn mới cần thời gian nhưng luôn có thể xây lại.
Có nên đi định cư chỉ vì bố mẹ muốn?
Không nên, nếu chính mình không muốn. Người sống ở nơi mới hằng ngày là mình, không phải bố mẹ. Hãy nói với bố mẹ những gì mình quý ở cuộc sống hiện tại.
Làm sao hết tiếc khi đã quyết định không đi?
Tiếc một chút là bình thường. Sống trọn với nơi mình ở, đầu tư vào nghề và các mối quan hệ, sẽ làm nỗi tiếc nhỏ dần. Nếu nó cứ lớn lên, có thể nên xem lại quyết định.
Quyết định ở lại rồi sau này đổi ý có được không?
Được, hoàn cảnh thay đổi thì quyết định cũng có thể thay đổi. Chỉ cần mỗi lần quyết đều nghĩ kỹ. Còn điều kiện để đi vào thời điểm đó thì phải hỏi luật sư di trú hoặc lãnh sự.
