Ở xứ người, vợ chồng nên cùng nhìn thấy toàn bộ tiền của nhà, thống nhất vài nguyên tắc chi tiêu, và để mỗi người có một khoản riêng tự do. Nếp cũ kiểu vợ giữ hết tiền hay chồng quyết hết thường không còn hợp khi cả hai cùng bắt đầu lại ở một nơi mà thu nhập, vai trò, cả thói quen đều đổi khác.
Xin chào, đây là Nhà Hoạch Định. Tiền là một trong những lý do vợ chồng cãi nhau nhiều nhất, và ở nơi mới, nó còn gay gắt hơn. Tập này mình không dạy cách đầu tư hay tiết kiệm, mà nói chuyện cách hai người cùng cầm tiền mà không cầm dao.
Vì sao chuyện tiền nóng hơn khi sang nơi mới?
Ở quê, mỗi nhà đã có nếp riêng. Có nhà vợ giữ tiền, chồng đưa lương. Có nhà chồng lo việc lớn, vợ lo chợ búa. Nếp đó chạy được nhiều năm vì mọi thứ ổn định.
Sang nơi mới, mọi thứ bị xáo trộn. Người trước đây kiếm nhiều có thể thành người chưa có việc. Người trước đây ở nhà lại đi làm trước. Tiền tiết kiệm mang theo vơi dần, không ai biết khi nào ổn.
Một chị kể rằng ở quê chồng chị là trụ cột. Sang đây, chị tìm được việc trước, chồng chị ở nhà mấy tháng. Mỗi lần chị mua gì, anh lại hỏi, và chị thấy như bị kiểm soát. Còn anh thì thấy mình mất vai trò, và hỏi là cách duy nhất để còn thấy mình có tiếng nói.
Nhìn ra tầng cảm xúc bên dưới giúp hai người nói chuyện tiền mà không làm tổn thương nhau.
Cùng nhìn thấy toàn bộ tiền của nhà
Giờ mình nói nguyên tắc đầu tiên: cả hai cùng biết nhà có bao nhiêu, vào bao nhiêu, ra bao nhiêu. Không phải để kiểm soát nhau, mà để không ai phải lo một mình, và không ai bị bất ngờ.
Cách đơn giản là mỗi tháng ngồi với nhau một buổi, nhìn lại tiền vào ra. Nửa giờ thôi, không cần sổ sách phức tạp. Quan trọng là đều đặn, và làm lúc cả hai đang bình tĩnh, không phải lúc vừa cãi nhau.
Nếu một người không giỏi tính toán, người kia có thể lo phần ghi chép, nhưng vẫn phải chia sẻ. Người không giỏi cũng cần biết, vì nếu một ngày người giỏi ốm hay có chuyện, người kia phải tiếp quản được.
Một anh kể rằng từ khi hai vợ chồng ngồi nhìn tiền cùng nhau mỗi tháng, số lần cãi nhau giảm hẳn. Không phải vì có thêm tiền, mà vì không còn ai nghi ngờ ai.
Thống nhất vài nguyên tắc chi tiêu
Không cần quá nhiều luật. Chỉ cần vài nguyên tắc cả hai đồng ý. Ví dụ khoản nào trên một mức nhất định thì bàn nhau trước khi chi. Tiền gửi về hai bên nội ngoại bao nhiêu mỗi tháng. Tiền dự phòng không động vào trừ khi khẩn cấp.
Chuyện gửi tiền về quê là điểm nóng nhất. Mỗi người có bố mẹ, anh chị em riêng. Nếu không thống nhất, người này thấy người kia gửi về nhà mình nhiều hơn, và cái ấm ức tích dần.
Nên bàn thẳng và tìm cách công bằng mà cả hai thấy ổn. Có nhà chia đều hai bên, có nhà theo nhu cầu, có nhà mỗi người tự lo từ khoản riêng. Không có cách nào đúng tuyệt đối, chỉ có cách cả hai đồng ý.
Khi có nguyên tắc chung, mỗi lần chi tiêu không còn là một cuộc thương lượng mới.
Mỗi người một khoản riêng tự do
Nghe có vẻ ngược với chuyện cùng nhìn thấy tiền, nhưng thật ra rất quan trọng. Mỗi người nên có một khoản nhỏ hằng tháng để tiêu mà không phải giải thích với ai.
Khoản này để mua một cuốn sách, uống một ly cà phê với bạn, mua quà cho bố mẹ mình. Có nó, mỗi người còn cảm giác tự chủ, không phải xin phép cho từng việc nhỏ.
Nhất là với người đang chưa có thu nhập ở nơi mới, khoản riêng này giữ lại chút tự trọng. Người ở nhà chăm con, người đang học lại nghề, họ vẫn có quyền tiêu cho mình mà không thấy mắc nợ.
Khoản riêng không cần lớn. Nó chỉ cần có, và không ai hỏi đến. Một chị kể rằng món chị mua đầu tiên bằng khoản riêng ấy chỉ là một bó hoa cho căn phòng thuê. Chị nói lần đầu tiên từ khi sang, chị thấy mình được chọn một thứ cho chính mình mà không phải tính xem nó có đáng không.
Khi thu nhập hai người chênh lệch
Ở nơi mới, rất thường xảy ra chuyện một người kiếm nhiều hơn hẳn người kia, và có khi đảo ngược so với ở quê. Nếu không cẩn thận, người kiếm nhiều dễ nghĩ mình có quyền quyết nhiều hơn.
Mình nghĩ nên nhìn tiền của nhà là tiền chung của một đội, dù ai kiếm ra. Người ở nhà chăm con, người đang học lại để có nghề sau này, họ cũng đang góp vào, chỉ là chưa ra tiền ngay.
Nói ra điều này với nhau giúp người kiếm ít không thấy mình vô dụng, và người kiếm nhiều không thấy mình gánh một mình.
Nếu chuyện tiền cứ gây cãi nhau mãi, có thể tìm một người tư vấn tài chính gia đình hoặc tư vấn hôn nhân. Mình để bạn một câu hỏi: lần gần nhất hai vợ chồng bạn ngồi nhìn tiền của nhà cùng nhau là khi nào?
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng nên để tiền chung hay tiền riêng khi ở nước ngoài?
Nhiều nhà thấy cách kết hợp hợp lý nhất: phần lớn là tiền chung cả hai cùng biết, cộng mỗi người một khoản riêng nhỏ để tự do chi tiêu.
Làm sao để không cãi nhau vì tiền gửi về hai bên nội ngoại?
Bàn thẳng và thống nhất một cách chia mà cả hai thấy công bằng, như chia đều, theo nhu cầu, hoặc mỗi người tự lo từ khoản riêng. Quan trọng là minh bạch và không lén gửi.
Người chưa có việc làm ở nơi mới có được quyết chuyện tiền không?
Có. Tiền của nhà là tiền chung của cả gia đình. Người chăm con hay đang học lại nghề cũng đang góp vào tương lai của nhà.
Nên ngồi xem lại tiền của nhà bao lâu một lần?
Mỗi tháng một lần là hợp lý với nhiều nhà. Nên làm lúc cả hai bình tĩnh, ngắn gọn, và đều đặn để thành thói quen.
Thu nhập vợ hơn chồng khi sang nước ngoài thì sao?
Đây là chuyện khá phổ biến. Hãy nói chuyện cởi mở về cảm xúc của cả hai, nhìn tiền như tiền chung của một đội, và tránh để người kiếm nhiều quyết hết.
