Học xong ở lại hay về nước là câu hỏi nên bắt đầu nghĩ từ năm cuối, không đợi đến tuần tốt nghiệp. Hãy tự hỏi mình muốn sống cuộc đời thế nào trong năm năm tới, cơ hội nghề nghiệp ở hai nơi ra sao với ngành mình, và gia đình cần mình đến đâu. Còn điều kiện để ở lại làm việc thì phải hỏi trường và cơ quan chính thức, vì mỗi nơi mỗi khác.
Xin chào, đây là Nhà Hoạch Định. Tập này dành cho những bạn đang đứng trước ngã ba ấy. Mình không nói bạn nên chọn bên nào. Mình chỉ muốn giúp bạn chọn bằng cái đầu tỉnh và trái tim thật.
Vì sao nên nghĩ từ sớm?
Nhiều bạn để câu hỏi này đến khi cầm bằng mới nghĩ. Lúc ấy thời gian gấp, giấy tờ gấp, cảm xúc lẫn lộn, và quyết định thường bị đẩy bởi hoàn cảnh hơn là bởi mong muốn thật.
Nghĩ từ năm cuối cho bạn thời gian thử. Nếu nghiêng về ở lại, bạn có thời gian tìm thực tập, xây mạng lưới, tìm hiểu điều kiện. Nếu nghiêng về về nước, bạn có thời gian kết nối với nơi làm việc ở nhà, tìm hiểu thị trường.
Một bạn kể rằng bạn ấy chỉ nghĩ đến chuyện này khi còn một tháng là hết hạn giấy tờ. Bạn ấy về trong vội vã, không kịp chuẩn bị, mấy tháng đầu ở nhà rất chông chênh.
Nghĩ sớm không có nghĩa là quyết sớm. Nó chỉ cho bạn quyền chọn.
Nghĩ sớm cũng giúp bạn chọn môn học, chọn đề tài, chọn nơi thực tập cho phù hợp. Nếu định về, một dự án liên quan đến thị trường ở nhà có thể là cánh cửa. Nếu định ở, kinh nghiệm làm việc ở nơi đang học quan trọng hơn nhiều so với điểm số.
Những câu nên tự hỏi
Giờ mình đưa bạn vài câu. Thứ nhất: năm năm tới, mình muốn một ngày bình thường của mình trông thế nào. Làm việc gì, sống với ai, ở đâu, cuối tuần làm gì. Hình ảnh ấy gần với nơi nào hơn.
Thứ hai: ngành của mình ở hai nơi ra sao. Ở đâu mình học được nhiều hơn, được thử thách hơn, có đường tiến xa hơn. Hỏi người đang làm trong ngành ở cả hai nơi.
Thứ ba: gia đình cần mình đến đâu. Bố mẹ còn khoẻ không, có anh chị em ở gần không. Có những hoàn cảnh mà việc về là cần, có những hoàn cảnh bố mẹ muốn con bay xa.
Thứ tư: mình có đang chọn vì sợ không. Sợ về thì bị coi là thất bại, sợ ở lại thì cô đơn. Lựa chọn vì sợ thường khó bền.
Khi bố mẹ muốn một đằng, mình muốn một nẻo
Nhiều bố mẹ muốn con về, vì nhớ con, vì muốn con ở gần lúc tuổi già. Nhiều bố mẹ khác muốn con ở lại, vì nghĩ ở lại là thành công, là đáng với công sức đã bỏ ra.
Nếu mong muốn của bạn khác bố mẹ, hãy nói chuyện thật lòng. Nghe bố mẹ lo gì, và nói mình mong gì. Có khi tìm được điểm chung: ở lại vài năm để có kinh nghiệm rồi về, hoặc về nhưng làm việc có liên quan đến quốc tế.
Cuối cùng, cuộc đời là của bạn. Nhưng một quyết định mà bố mẹ hiểu, dù không hoàn toàn đồng ý, sẽ nhẹ lòng hơn một quyết định làm bố mẹ tổn thương mà không giải thích.
Một bạn kể rằng mẹ bạn ấy khóc khi nghe bạn ấy quyết ở lại. Nhưng bạn ấy ngồi nói chuyện với mẹ rất lâu, hứa về thăm đều, và mời mẹ sang chơi. Vài năm sau, mẹ bạn ấy là người tự hào nhất.
Về nước không phải là thua, ở lại không phải là thắng
Có một quan niệm cần bỏ: ở lại là thành công, về là thất bại. Nhiều người về nước làm những việc có ý nghĩa, dùng những gì đã học để đóng góp cho quê. Nhiều người ở lại mà sống không vui, chỉ vì sợ về bị coi là thua.
Ngược lại, cũng không nên nghĩ ở lại là phản bội quê hương. Người ở lại vẫn có thể là cầu nối, vẫn góp cho quê theo nhiều cách.
Và quyết định hôm nay không phải là mãi mãi. Nhiều người ở lại vài năm rồi về, nhiều người về rồi lại đi. Đời dài, và mình có quyền thay đổi khi hoàn cảnh thay đổi.
Quan trọng là mỗi lần chọn, mình chọn với đủ thông tin và thật lòng với mình.
Chuẩn bị cho cả hai con đường
Trong năm cuối, nếu chưa chắc, hãy chuẩn bị cho cả hai. Tìm thực tập, xây quan hệ ở nơi đang học. Đồng thời giữ liên lạc với bạn bè, thầy cô, nơi làm việc ở nhà.
Tìm hiểu kỹ điều kiện ở lại làm việc sau tốt nghiệp ở nơi bạn học, hỏi trường và cơ quan chính thức, vì những quy định này thay đổi và mỗi trường hợp mỗi khác.
Và tìm hiểu cả cuộc sống khi về: công việc thế nào, thu nhập ra sao, bạn bè cũ giờ đang làm gì. Có khi nói chuyện với vài người đã về trước sẽ cho bạn bức tranh thật nhất.
Mình khép tập bằng một câu: nếu không ai phán xét lựa chọn của bạn, không bố mẹ, không bạn bè, bạn sẽ chọn sống ở đâu?
Câu hỏi thường gặp
Du học xong nên ở lại hay về nước?
Không có câu trả lời chung. Hãy tự hỏi mình muốn cuộc sống thế nào trong vài năm tới, ngành của mình ở hai nơi ra sao, gia đình cần mình đến đâu, và mình có đang chọn vì sợ không.
Điều kiện ở lại làm việc sau du học hỏi ở đâu?
Hỏi văn phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế của trường và cơ quan chính thức của nơi bạn học. Quy định thay đổi theo thời gian và khác nhau ở mỗi nơi.
Về nước sau du học có bị coi là thất bại?
Không. Nhiều người về nước làm việc có ý nghĩa và dùng kiến thức đã học để đóng góp. Chọn vì phù hợp với mình mới là quan trọng.
Bố mẹ muốn con về nhưng con muốn ở lại thì sao?
Nói chuyện thật lòng, nghe nỗi lo của bố mẹ và tìm điểm chung như hẹn về thăm đều hay ở lại vài năm rồi tính tiếp. Quyết định bố mẹ hiểu sẽ nhẹ lòng hơn.
Nên bắt đầu nghĩ chuyện ở lại hay về từ khi nào?
Nên từ năm cuối, để có thời gian tìm hiểu, thực tập, xây quan hệ và chuẩn bị cho cả hai con đường thay vì quyết vội khi sắp hết hạn giấy tờ.
