Nhớ nhà là chuyện bình thường của du học sinh. Nhưng khi nỗi buồn kéo dài nhiều tuần, bạn mất hứng với mọi thứ, ngủ và ăn thất thường, bỏ học, tránh gặp người, thì đó là lúc cần tìm giúp đỡ từ dịch vụ tư vấn của trường hoặc bác sĩ. Tìm giúp đỡ không phải là yếu đuối, mà là một cách tự chăm sóc mình.
Chào bạn, đây là Nhà Hoạch Định. Tập này hơi khác những tập khác. Mình nói chậm hơn, và mình mong nếu bạn đang ở trong những ngày khó, bạn nghe đến cuối. Nếu bạn đang có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy dừng lại và gọi ngay số khẩn cấp nơi bạn ở, hoặc nói với một người bên cạnh.
Nhớ nhà bình thường trông như thế nào?
Nhớ nhà bình thường đến và đi. Có hôm bạn thấy buồn khi ăn một món không giống ở nhà, khi nghe một bài hát cũ, khi thấy ảnh bố mẹ. Bạn khóc một chút, gọi về nhà, rồi hôm sau vẫn đi học, vẫn cười với bạn.
Nó thường nặng hơn vào những dịp như Tết, sinh nhật, ngày lễ, hoặc khi bạn ốm. Và nó thường nhẹ dần khi bạn có bạn bè, có nhịp sống, có những điều mình thích ở nơi mới.
Nếu nỗi nhớ của bạn như vậy, đó là dấu hiệu bạn thương gia đình, không phải dấu hiệu có gì không ổn.
Nhưng có những nỗi buồn không đi. Nó ở lại, nặng dần, và lan sang mọi thứ. Đó là chỗ mình cần phân biệt.
Một cách tự hỏi đơn giản: hai tuần qua, có ngày nào mình thật sự thấy nhẹ lòng không, dù chỉ một lúc. Nếu câu trả lời là gần như không có, đó là tín hiệu nên nói chuyện với ai đó có chuyên môn, thay vì tự nhủ rằng rồi sẽ qua.
Những dấu hiệu cần tìm giúp đỡ
Giờ mình nói những dấu hiệu, không phải để bạn tự chẩn đoán, mà để bạn biết khi nào nên đi hỏi người có chuyên môn. Buồn gần như cả ngày, nhiều ngày liền, kéo dài vài tuần.
Mất hứng với những thứ trước đây mình thích. Ngủ quá nhiều hoặc không ngủ được. Ăn quá ít hoặc quá nhiều. Thấy mệt mỏi dù không làm gì. Khó tập trung, bỏ học, không nộp bài.
Tránh gặp người, không trả lời tin nhắn, ở lì trong phòng. Thấy mình vô dụng, là gánh nặng cho gia đình. Và nếu có những ý nghĩ về cái chết hay làm hại bản thân, đó là dấu hiệu cần giúp đỡ ngay lập tức.
Nếu bạn nhận ra mình có nhiều điều trong số này, hãy tìm đến dịch vụ tư vấn của trường hoặc gặp bác sĩ. Đừng đợi đến khi không chịu nổi.
Cũng để ý đến bạn bè quanh mình. Một người bạn cùng phòng bỗng không ra khỏi phòng nhiều ngày, bỏ ăn, không trả lời tin nhắn, có khi chính bạn là người đầu tiên nhận ra. Một câu hỏi thăm thật lòng, một lời rủ đi ăn, có thể là điều người ấy đang chờ.
Vì sao du học sinh Việt ngại tìm giúp đỡ?
Nhiều bạn Việt lớn lên với ý nghĩ rằng buồn thì tự vượt qua, tìm đến tư vấn tâm lý là có bệnh, là yếu. Ở nhà, chuyện tâm lý ít khi được nói ra.
Còn nỗi sợ bố mẹ biết. Bạn sợ bố mẹ lo, sợ bố mẹ thất vọng, sợ bố mẹ nghĩ mình không chịu được khổ. Bố mẹ đã hy sinh nhiều để mình đi, mình không muốn là đứa con yếu đuối.
Thêm rào cản ngôn ngữ: kể chuyện lòng bằng tiếng nước ngoài rất khó. Và không biết bắt đầu từ đâu, gõ cửa phòng nào.
Một bạn kể rằng bạn ấy chịu đựng gần một năm mới đi tư vấn. Sau vài buổi, bạn ấy nói điều tiếc nhất là đã không đi sớm hơn. Người tư vấn không coi bạn là người bệnh, chỉ giúp bạn hiểu mình đang trải qua gì.
Bắt đầu tìm giúp đỡ như thế nào?
Hầu hết các trường có dịch vụ tư vấn cho sinh viên, thường miễn phí hoặc chi phí thấp, và giữ bí mật. Hãy tìm trên trang của trường, hỏi văn phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế, hoặc hỏi giáo viên chủ nhiệm.
Nếu khó kể bằng ngoại ngữ, hỏi xem có người tư vấn nói tiếng Việt, hay có phiên dịch. Nhiều nơi có. Nếu không, hãy viết ra những gì mình muốn nói trước khi đến.
Nói với một người bạn tin cậy. Đôi khi chỉ cần một người biết mình đang không ổn, đi cùng mình đến buổi hẹn đầu tiên, là đủ để bước qua ngưỡng cửa.
Và nếu có lúc cảm thấy nguy hiểm, hãy gọi ngay số khẩn cấp nơi bạn ở, hoặc đến phòng cấp cứu. Không có gì phải ngại.
Với bố mẹ ở nhà
Mình nói vài lời với bố mẹ. Nếu con ở xa gọi về giọng buồn, bớt kể chuyện, bớt gọi, hãy để ý. Hỏi han nhẹ nhàng, không trách, không so sánh với con nhà người ta.
Nếu con nói con đang buồn, đang đi tư vấn, hãy cảm ơn con đã kể, và ủng hộ con. Đừng nói những câu như có gì mà buồn, bố mẹ còn khổ hơn. Câu ấy làm con đóng cửa lại.
Hãy cho con biết rằng dù thế nào, con vẫn có đường về, và bố mẹ thương con hơn mọi tấm bằng. Biết mình được phép dừng lại đôi khi lại là điều giúp con đi tiếp.
Mình khép tập bằng một câu, cho bạn đang ở xa: nếu một người bạn thân đang trải qua điều bạn đang trải qua, bạn sẽ khuyên người ấy làm gì?
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh nhớ nhà bao lâu thì là bình thường?
Không có thời gian chung. Nhớ nhà bình thường đến và đi, không làm bạn bỏ học hay tránh mọi người. Nếu nỗi buồn kéo dài nhiều tuần và lan sang mọi mặt, hãy tìm giúp đỡ.
Dấu hiệu nào cho thấy du học sinh cần hỗ trợ tâm lý?
Buồn kéo dài, mất hứng thú, ngủ và ăn thất thường, mệt mỏi, bỏ học, tránh gặp người, thấy mình vô dụng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân.
Trường đại học ở nước ngoài có dịch vụ tư vấn tâm lý không?
Hầu hết các trường có dịch vụ tư vấn cho sinh viên, thường giữ bí mật. Hỏi văn phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế hoặc xem trang của trường.
Có nên nói với bố mẹ khi mình đang buồn ở nước ngoài?
Nếu có thể, nên kể với bố mẹ hoặc một người thân tin cậy. Nhiều bố mẹ muốn biết để được ở bên con. Nếu chưa sẵn sàng, hãy nói với bạn bè hoặc người tư vấn trước.
Có ý nghĩ làm hại bản thân khi du học thì làm gì?
Gọi ngay số khẩn cấp nơi bạn ở, đến phòng cấp cứu, hoặc nói với một người bên cạnh. Đừng ở một mình với những ý nghĩ ấy.
