Nhiều du học sinh Việt học giỏi ở nhà nhưng hụt hẫng ở lớp học nước ngoài, vì phải thảo luận, tự đọc, tự đặt câu hỏi và viết luận có lập luận của riêng mình. Cách vượt qua là chuẩn bị kỹ trước khi lên lớp, tập nói ý kiến dù chưa hoàn hảo, và dùng những dịch vụ hỗ trợ học tập mà trường có sẵn.
Xin chào, đây là Nhà Hoạch Định. Mình biết nhiều bạn từng là học sinh giỏi, quen được khen, sang đến nơi nhận bài luận đầu tiên với điểm thấp mà không hiểu vì sao. Tập này dành cho cú sốc học tập ấy.
Lớp học khác ở chỗ nào?
Ở nhiều lớp học Việt Nam, thầy giảng, trò ghi, học thuộc, thi lại. Người giỏi là người nhớ nhiều và làm đúng. Im lặng nghe giảng là ngoan.
Ở nhiều nơi khác, lớp học là chỗ để thảo luận. Giảng viên đặt câu hỏi, sinh viên tranh luận. Tài liệu phải đọc trước khi lên lớp, và trên lớp là để bàn về nó chứ không phải để nghe giảng lại. Điểm có khi tính cả phần tham gia phát biểu.
Bài tập không hỏi cái gì đúng, mà hỏi bạn nghĩ gì và vì sao. Bài luận cần có quan điểm riêng, có lập luận, có dẫn chứng.
Một bạn kể rằng bạn ấy chép rất kỹ những gì giảng viên nói vào bài luận. Giảng viên nhận xét rằng bài không có ý của bạn. Bạn ấy không hiểu, vì ở nhà làm vậy là được điểm cao.
Tập thảo luận khi còn ngại nói
Giờ mình nói chuyện phát biểu, nỗi sợ của rất nhiều bạn. Ngại vì ngôn ngữ chưa trôi, ngại vì sợ sai, ngại vì chưa quen nói trước đám đông.
Cách đầu tiên là chuẩn bị. Đọc tài liệu trước, ghi ra một hai ý muốn nói, một câu hỏi muốn hỏi. Có sẵn trong tay, bạn đỡ phải nghĩ nhanh trên lớp.
Cách thứ hai là nói sớm. Nói một câu trong mười phút đầu buổi, dù chỉ là đồng ý với bạn khác kèm một lý do. Nói được câu đầu, những câu sau dễ hơn nhiều. Càng để lâu, càng khó mở miệng.
Cách thứ ba là nhớ rằng giảng viên thường quan tâm đến suy nghĩ của bạn hơn là ngữ pháp. Một ý hay nói chưa trôi vẫn có giá trị hơn im lặng.
Nếu vẫn quá khó, hãy gặp giảng viên sau giờ, nói rằng bạn đang tập, và hỏi có cách nào khác để thể hiện sự tham gia. Nhiều giảng viên rất hiểu sinh viên quốc tế.
Tự học: không ai nhắc bạn nữa
Ở nhà, có thầy cô nhắc, có bố mẹ nhắc, có lịch học thêm. Ở đây, bạn tự quản lý. Tài liệu đọc dài, hạn nộp bài rải rác, không ai kiểm tra bạn đã đọc chưa.
Nhiều bạn để dồn đến cuối kỳ rồi thức trắng. Đó là cách mệt nhất và thường không hiệu quả.
Hãy lập lịch học cho cả tuần, chia tài liệu thành phần nhỏ, ghi hạn nộp bài vào một chỗ nhìn thấy hằng ngày. Học nhóm với bạn cùng lớp cũng giúp giữ nhịp.
Và khi không hiểu, hỏi. Đến giờ tiếp sinh viên của giảng viên, hỏi trợ giảng, hỏi bạn. Ở nhiều nơi, hỏi là được khuyến khích, không phải dấu hiệu kém.
Một thói quen nhỏ mà nhiều bạn thấy có ích: sau mỗi buổi học, dành vài phút viết lại ba ý chính mình vừa nghe, bằng lời của mình. Nếu không viết được, đó là chỗ cần hỏi lại. Thói quen này cũng giúp rất nhiều khi đến mùa thi.
Viết luận có quan điểm và trích dẫn đúng
Bài luận là chỗ nhiều du học sinh Việt gặp khó nhất. Không chỉ vì ngôn ngữ, mà vì cách lập luận. Cần một luận điểm rõ, những lý lẽ ủng hộ, dẫn chứng, và cả việc xét những ý kiến trái chiều.
Điều cực kỳ quan trọng là trích dẫn. Ở nhiều nơi, lấy ý hay câu chữ của người khác mà không ghi nguồn bị coi là đạo văn, có thể bị xử lý rất nặng, kể cả khi bạn không cố ý. Nhiều bạn Việt gặp rắc rối vì chép một đoạn từ tài liệu mà quên ghi nguồn.
Hãy học kỹ quy định trích dẫn của trường ngay từ đầu. Hầu hết các trường có trung tâm hỗ trợ viết, nơi bạn mang bản nháp đến để được góp ý. Dùng nó, đó là một trong những nguồn giúp đỡ quý nhất.
Và đọc kỹ nhận xét của giảng viên trên mỗi bài. Đó là bản đồ để bài sau tốt hơn.
Cái được từ lối học mới
Lúc đầu thì khó, nhưng nhiều người kể rằng lối học mới đã thay đổi cách họ nghĩ. Họ học được cách đặt câu hỏi, cách bảo vệ ý kiến, cách nghe người khác mà không vội phán xét.
Và nền tảng từ nhà cũng không mất đi. Sự chăm chỉ, khả năng nhớ, tính kỷ luật của học sinh Việt vẫn là điểm mạnh. Khi kết hợp được cả hai, bạn có một thứ mà nhiều người không có.
Đừng so điểm kỳ đầu với điểm ở nhà. Hãy so kỳ sau với kỳ trước. Tiến bộ mới là thứ đáng đếm.
Và nói với bố mẹ về điều này. Nhiều bố mẹ thấy điểm của con kỳ đầu thấp thì lo, thì trách. Hãy giải thích rằng lối học ở đây khác, và con đang học cách học. Bố mẹ hiểu thì con bớt được một gánh nặng không cần thiết.
Mình khép tập bằng một câu: trong buổi học tới, bạn sẽ chuẩn bị một câu hỏi nào để hỏi, dù chỉ một câu?
Câu hỏi thường gặp
Vì sao du học sinh Việt học giỏi ở nhà mà điểm thấp khi du học?
Thường vì lối học khác: cần thảo luận, tự học, và viết luận có quan điểm riêng thay vì nhắc lại kiến thức. Cần thời gian để làm quen, và nên dùng các dịch vụ hỗ trợ học tập của trường.
Làm sao bớt ngại phát biểu trên lớp khi du học?
Chuẩn bị trước một hai ý, nói sớm trong buổi học, và nhớ rằng giảng viên quan tâm đến suy nghĩ hơn ngữ pháp. Có thể gặp giảng viên để chia sẻ bạn đang tập.
Đạo văn ở nước ngoài bị xử lý thế nào?
Tuỳ quy định từng trường, nhưng thường rất nghiêm, kể cả khi không cố ý. Hãy học kỹ quy tắc trích dẫn và ghi nguồn đầy đủ mọi ý, câu chữ lấy từ người khác.
Trung tâm hỗ trợ viết ở trường giúp gì?
Thường góp ý bản nháp bài luận về cấu trúc, lập luận, trích dẫn và ngôn ngữ. Đây là nguồn hỗ trợ rất quý mà nhiều du học sinh chưa dùng.
Có nên hỏi giảng viên khi không hiểu bài?
Nên. Ở nhiều nơi, đặt câu hỏi được khuyến khích. Hãy đến giờ tiếp sinh viên của giảng viên hoặc hỏi trợ giảng.
