Làm thêm khi du học giúp đỡ gánh tiền cho gia đình và dạy bạn nhiều điều, nhưng nó bắt đầu hại việc học khi bạn thường xuyên thiếu ngủ, bỏ buổi học, điểm tụt mà vẫn nhận thêm ca. Lúc ấy, cái được trước mắt đang ăn vào cái lớn hơn phía sau. Còn quy định về giờ làm của du học sinh thì phải hỏi trường và cơ quan chính thức, vì làm sai có thể ảnh hưởng đến việc học của bạn.
Xin chào, đây là Nhà Hoạch Định. Nhiều bạn du học sinh Việt làm thêm rất chăm, một phần vì thương bố mẹ ở nhà. Tập này không bảo bạn đừng làm. Mình chỉ muốn bạn nhìn thấy lằn ranh trước khi bước qua.
Vì sao du học sinh Việt làm thêm nhiều?
Lý do đầu tiên là tiền. Chi phí sống ở nước ngoài không nhỏ, và nhiều bạn biết bố mẹ đã phải xoay xở rất nhiều để mình đi. Mỗi đồng mình tự kiếm là một đồng bố mẹ đỡ phải gửi.
Lý do thứ hai là cảm giác có ích. Đang học, chưa làm ra gì, nhiều bạn thấy mình như gánh nặng. Làm thêm cho bạn cảm giác mình đang đóng góp.
Lý do thứ ba là bạn bè. Thấy bạn cùng phòng làm hai ba chỗ, mình cũng muốn làm. Có khi trong cộng đồng, ai làm được nhiều ca là người giỏi xoay xở.
Còn một lý do ít ai nói: làm thêm là cách tránh cô đơn. Ở chỗ làm có người nói chuyện, có việc để bận, không phải ngồi một mình trong phòng với nỗi nhớ nhà. Nhiều bạn nhận ca không phải vì cần tiền, mà vì sợ những buổi tối trống.
Không lý do nào sai. Nhưng khi làm thêm trở thành mục tiêu chính, còn việc học thành việc phụ, bạn đang đi xa khỏi lý do mình sang đây.
Những dấu hiệu làm thêm đã quá sức
Giờ mình nói về dấu hiệu. Thứ nhất là thiếu ngủ thường xuyên. Làm ca tối về muộn, sáng dậy sớm đi học, ngủ gật trong lớp. Một vài hôm thì không sao, thành thói quen thì não không còn học được.
Thứ hai là bỏ buổi học, nộp bài muộn, không kịp đọc tài liệu. Bạn tự nhủ tuần sau sẽ bù, nhưng tuần sau lại có ca.
Thứ ba là điểm tụt, hoặc bạn bắt đầu học chỉ để qua môn chứ không để hiểu. Thứ tư là bạn không còn thời gian cho bạn bè, cho nghỉ ngơi, cho bất cứ thứ gì ngoài học và làm.
Và thứ năm, khó nhận ra nhất: bạn thấy mệt mỏi kéo dài, dễ cáu, mất hứng với mọi thứ. Đó là lúc cơ thể và tâm trí đang báo động.
Vì sao khó dừng lại?
Nhiều bạn biết mình đang quá sức mà vẫn không giảm ca. Vì sợ mất chỗ làm, vì quản lý nhờ, vì ngại từ chối, vì đã quen có khoản tiền ấy.
Một bạn kể rằng bạn ấy làm ở một nhà hàng, chủ quán đối xử tốt, hay nhờ làm thêm giờ. Bạn không nỡ từ chối. Đến cuối học kỳ, bạn trượt một môn, phải học lại, tốn thêm cả tiền lẫn thời gian. Bạn nói bài học đắt nhất là số tiền làm thêm cả kỳ không bù được một môn học lại.
Cũng có bạn làm thêm vì áp lực gửi tiền về nhà. Đây là chỗ cần nói chuyện thật với bố mẹ. Nhiều bố mẹ nếu biết con đang kiệt sức sẽ muốn con giảm ca hơn là nhận tiền.
Giảm ca không phải là lười. Đó là chọn lại thứ tự ưu tiên.
Nếu thật sự thiếu tiền, hãy hỏi trường về học bổng, quỹ hỗ trợ sinh viên gặp khó khăn, hay những công việc trong trường có giờ giấc linh hoạt hơn. Nhiều bạn không biết những nguồn này tồn tại cho đến khi đã kiệt sức.
Giữ cân bằng thế nào?
Hãy bắt đầu từ lịch học, không phải lịch làm. Xếp giờ học, giờ tự học, giờ ngủ trước, rồi mới xem còn bao nhiêu giờ cho làm thêm. Làm ngược lại thì việc học luôn bị lấn.
Tránh làm ca đêm trước ngày có buổi học quan trọng hay có bài thi. Mùa thi, nếu được, hãy giảm ca hoặc nghỉ hẳn một thời gian.
Chọn việc làm thêm có lịch ổn định và quản lý hiểu chuyện học của bạn. Nói rõ ngay từ đầu rằng bạn là sinh viên và việc học là ưu tiên.
Và nhớ tìm hiểu kỹ quy định về làm thêm cho du học sinh ở nơi bạn học. Làm vượt quy định có thể gây rắc rối nghiêm trọng. Hỏi trường hoặc cơ quan chính thức, đừng nghe theo lời chủ quán hay bạn bè.
Làm thêm cũng có thể là một phần của việc học
Nói nhiều về mặt hại, mình cũng muốn nói về mặt tốt. Làm thêm đúng mức dạy bạn rất nhiều: ngôn ngữ đời thường, cách làm việc với người bản xứ, sự tự lập, giá trị của đồng tiền.
Nếu được, hãy chọn việc liên quan đến ngành học hoặc giúp bạn luyện kỹ năng mình cần. Một việc ở thư viện, ở phòng thí nghiệm, ở văn phòng trường có khi vừa có tiền vừa có kinh nghiệm.
Nhiều người sau này kể rằng những năm làm thêm khi du học là những năm họ lớn nhanh nhất. Chỉ cần nó không cướp mất lý do mình đã đi.
Mình khép tập bằng một câu: nếu tuần này bạn bớt một ca làm, bạn sẽ dùng mấy giờ ấy để làm gì cho chính mình?
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh được làm thêm bao nhiêu giờ?
Tuỳ quy định của từng nơi và loại giấy phép bạn có, có thể thay đổi theo thời gian. Hãy hỏi trường và cơ quan chính thức, vì làm sai quy định có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học.
Dấu hiệu nào cho thấy làm thêm đang hại việc học?
Thiếu ngủ thường xuyên, bỏ buổi học, nộp bài muộn, điểm tụt, không còn thời gian nghỉ ngơi và thấy mệt mỏi kéo dài.
Làm sao từ chối khi chủ quán nhờ làm thêm giờ?
Nói rõ từ đầu rằng bạn là sinh viên và việc học là ưu tiên. Khi được nhờ, từ chối lịch sự và đề xuất thời gian khác nếu có thể.
Có nên làm thêm để gửi tiền về cho bố mẹ?
Nếu làm thêm đang ảnh hưởng đến việc học và sức khoẻ, hãy nói thật với bố mẹ. Nhiều bố mẹ muốn con học tốt và khoẻ hơn là nhận tiền.
Làm thêm khi du học có lợi gì?
Học ngôn ngữ đời thường, hiểu văn hoá làm việc, tự lập và có thêm kinh nghiệm. Việc liên quan đến ngành học càng có ích cho tương lai.
