Khi cha mẹ ở quê ốm nặng mà mình đang ở xa, việc đầu tiên là nắm thông tin thật từ bác sĩ và người ở gần, rồi mới quyết có về ngay hay không. Sau đó chia việc rõ với anh chị em, giữ liên lạc đều đặn với cha mẹ, và chăm cả sức khoẻ của chính mình, vì đây có thể là một chặng dài.
Chào bạn, Nhà Hoạch Định đây. Tập này nặng lòng, mình biết. Nhưng mình nghĩ nó cần được nói, vì gần như người đi xa nào cũng sợ cuộc điện thoại ấy, và khi nó đến, người ta thường không biết bắt đầu từ đâu.
Khi cuộc điện thoại đến
Cuộc điện thoại ấy thường đến vào giờ lạ, vì lệch múi giờ. Nửa đêm bên này, giọng anh chị em hoảng hốt. Tim mình như rơi xuống. Việc đầu tiên nhiều người làm là muốn đặt vé ngay lập tức.
Hãy cho mình vài phút thở. Rồi hỏi những câu cụ thể: bố mẹ đang ở đâu, bác sĩ nói gì, tình trạng hiện giờ thế nào, ai đang ở bên. Ghi lại. Trong lúc hoảng, trí nhớ không đáng tin.
Thông tin qua người nhà đôi khi bị phóng to vì lo, đôi khi bị giảm nhẹ vì sợ mình lo. Nếu được, hãy xin nói chuyện trực tiếp với bác sĩ điều trị hoặc nhờ người nhà hỏi kỹ những câu mình cần biết.
Một chị kể rằng lần đầu nghe tin mẹ vào viện, chị đặt vé bay ngay trong đêm. Về đến nơi mẹ đã ổn, xuất viện. Lần sau khi mẹ ốm thật sự nặng, chị đã dùng hết ngày nghỉ. Chị nói bài học là hỏi rõ trước rồi hẵng đi.
Có về ngay không?
Giờ mình nói về quyết định khó nhất. Không có công thức, nhưng có vài câu giúp mình nghĩ. Bác sĩ đánh giá tình trạng thế nào, có nguy hiểm trong những ngày tới không. Ở nhà có ai đang chăm sóc chu đáo không. Mình về thì làm được gì mà người ở nhà không làm được.
Có những lúc cần về ngay, không có gì phải cân nhắc. Có những lúc về sau vài ngày, khi đã rõ tình hình, lại giúp được nhiều hơn. Có những lúc mình giúp được nhiều nhất từ xa, lo chi phí, liên hệ bác sĩ, thay phiên để người ở nhà được nghỉ.
Cũng cần nghĩ đến chuyện của mình ở bên này: công việc, con cái, và giấy tờ cư trú nếu phải vắng mặt lâu. Chuyện giấy tờ thì hỏi luật sư di trú hoặc cơ quan chính thức, đừng tự đoán.
Và nếu tình trạng có thể xấu đi, hãy hỏi bố mẹ, hỏi anh chị em, mọi người mong mình làm gì. Đôi khi câu trả lời làm mình bất ngờ.
Chia việc với người ở gần
Khi cha mẹ ốm nặng, người ở gần gánh phần nặng nhất: thức đêm ở bệnh viện, lo cơm nước, nghe bác sĩ, quyết định tức thời. Người ở xa dễ thấy bất lực, và người ở gần dễ thấy bị bỏ lại.
Hãy hỏi người ở gần cần gì, cụ thể. Có khi là tiền, có khi là một người thay ca để họ ngủ, có khi là ai đó lo liên hệ với bệnh viện, có khi chỉ là một người nghe họ kể. Người ở xa làm được nhiều hơn mình tưởng.
Một anh kể rằng anh không về được ngay, nên anh nhận phần tìm hiểu về bệnh, hỏi ý kiến bác sĩ khác, sắp xếp người chăm sóc thuê để chị gái được nghỉ. Chị anh nói phần anh làm giúp chị không gục.
Và nhớ nói lời cảm ơn với người ở gần. Nhiều lần, rõ ràng.
Ở bên cha mẹ từ xa
Nếu chưa về được, hãy tìm cách có mặt với cha mẹ. Gọi video mỗi ngày nếu cha mẹ đủ sức, dù chỉ vài phút. Nhờ người nhà cầm máy cho cha mẹ nhìn thấy mình, nghe giọng cháu.
Không cần nói nhiều. Có khi chỉ cần kể chuyện nhỏ bên này, hát một bài cha mẹ thích, hay im lặng nhìn nhau một lúc. Người ốm cần cảm giác có con bên cạnh hơn là lời động viên.
Nếu có những điều muốn nói với cha mẹ, lời cảm ơn, lời xin lỗi, lời thương, đừng đợi. Nói khi còn nói được.
Những chuyện về điều trị, thuốc men, hãy để bác sĩ quyết. Người ở xa đôi khi đọc được nhiều thông tin trên mạng rồi áp lực người nhà làm theo, điều đó làm mọi thứ thêm rối.
Chăm cả sức mình
Trong những ngày ấy, người ở xa thường mất ngủ, không tập trung được, vừa lo cho cha mẹ vừa tự trách mình không ở bên. Nếu chặng này kéo dài nhiều tháng, mình sẽ kiệt sức.
Hãy nói với chỗ làm, với bạn bè, để họ hiểu và đỡ mình. Giữ những thói quen tối thiểu: ăn, ngủ, đi bộ. Tìm một người để nói chuyện, có thể là chuyên gia tâm lý nếu nỗi lo đè quá nặng.
Cảm giác tội lỗi vì ở xa là thật, và nó không có lỗi của ai cả. Mình đã chọn một cuộc đời với những lý do chính đáng. Thương cha mẹ và sống cuộc đời của mình không mâu thuẫn nhau.
Mình khép tập bằng một câu: nếu hôm nay bạn gọi cho cha mẹ, bạn muốn câu đầu tiên của mình là câu gì?
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ ốm nặng mà mình ở nước ngoài có nên về ngay?
Hỏi rõ tình trạng từ bác sĩ và người ở gần trước, rồi cân nhắc về ngay hay về sau khi rõ tình hình. Có lúc cần về ngay, có lúc giúp từ xa lại hiệu quả hơn.
Ở xa có thể giúp gì khi bố mẹ nằm viện?
Hỗ trợ chi phí, liên hệ bác sĩ, sắp xếp người chăm sóc thuê để người nhà được nghỉ, tìm hiểu về bệnh và giữ liên lạc hằng ngày với cha mẹ.
Vắng mặt lâu ở nước ngoài để về chăm bố mẹ có ảnh hưởng giấy tờ không?
Có thể có tuỳ quy định và tình trạng cư trú của bạn. Hãy hỏi luật sư di trú hoặc cơ quan chính thức trước khi đi dài ngày.
Làm sao vượt qua cảm giác tội lỗi khi không ở bên bố mẹ ốm?
Nhận ra cảm giác đó là thật nhưng không phải lỗi của ai. Làm những gì có thể từ xa, nói những điều muốn nói với cha mẹ, và tìm người để chia sẻ nếu quá nặng.
Có nên tự tìm thông tin điều trị trên mạng rồi yêu cầu bác sĩ làm theo?
Không nên. Hãy hỏi bác sĩ những câu mình thắc mắc, có thể xin ý kiến thêm của bác sĩ khác, nhưng để việc điều trị cho người có chuyên môn quyết.
