Khi chuyện ở xứ người không vui, bạn không cần kể hết với bố mẹ, nhưng cũng đừng diễn một cuộc sống hoàn hảo trong mỗi cuộc gọi. Kể thật ở mức bố mẹ đỡ được, giữ một người để kể hết, và để những cuộc gọi về nhà là nơi nghỉ ngơi chứ không phải buổi báo cáo thành tích.
Chào bạn, Nhà Hoạch Định đây. Mình đoán nhiều người nghe tập này đã từng khóc xong, rửa mặt, rồi bấm gọi về nhà với giọng tươi tỉnh nhất có thể. Tập này dành cho bạn, và cho cả những người ở đầu dây bên kia.
Vì sao mình hay nói con ổn?
Lý do đầu tiên là thương. Bố mẹ ở xa, không làm gì được, kể ra chỉ làm bố mẹ mất ngủ. Mình nghĩ giấu là cách bảo vệ bố mẹ.
Lý do thứ hai là tự trọng. Mình đã đi, đã nói với cả nhà rằng bên này tốt hơn. Giờ kể khó khăn như thừa nhận mình đã sai, hoặc sợ nghe câu đã bảo mà.
Lý do thứ ba ít ai nói: nói ra là phải đối mặt. Chỉ cần nói con ổn, trong mấy phút gọi điện, mình được tạm quên rằng mình đang không ổn.
Tất cả đều dễ hiểu. Nhưng nếu lần nào cũng nói con ổn, dần dần những cuộc gọi trở thành một vở diễn. Mình mệt vì phải diễn, bố mẹ cảm nhận được có gì đó không thật, và hai bên xa nhau dù vẫn nói chuyện đều.
Giấu hết thì hại ở đâu?
Giờ mình nói cái hại. Bố mẹ thường nhạy hơn mình tưởng. Qua giọng nói, qua gương mặt trên màn hình, qua những khoảng im lặng, bố mẹ đoán được. Và khi con không nói, bố mẹ tự tưởng tượng, thường là tưởng tượng những điều tệ hơn sự thật.
Một chị kể rằng suốt mấy tháng chị mất việc, chị vẫn nói với mẹ là công việc ổn. Đến khi mẹ biết qua người quen, mẹ không giận chuyện mất việc, mẹ giận vì con không tin mẹ. Câu mẹ nói làm chị nhớ mãi: mẹ không giúp được tiền, nhưng mẹ muốn được lo cùng con.
Giấu hết còn làm mình cô đơn hơn. Người mình tin cậy nhất trên đời lại là người không biết mình đang khổ.
Và khi có chuyện thật sự lớn, như ốm nặng hay tai nạn, bố mẹ không được chuẩn bị gì, cú sốc sẽ nặng hơn nhiều. Bố mẹ sẽ tự hỏi còn bao nhiêu chuyện nữa con đã giấu, và từ đó mỗi câu con ổn về sau đều bị nghe bằng nửa tin nửa ngờ.
Kể bao nhiêu là vừa?
Không có công thức, nhưng có một cách nghĩ: kể ở mức bố mẹ đỡ được. Với bố mẹ khoẻ mạnh, bình tĩnh, có thể kể nhiều hơn. Với bố mẹ già yếu, hay lo, hãy kể nhẹ hơn, nhưng vẫn thật.
Thay vì nói con mất việc rồi, không biết sống sao, hãy thử nói con đang tìm việc mới, tháng này hơi vất vả, nhưng con đang cố. Vẫn là sự thật, chỉ là nói theo cách bố mẹ nghe được mà không hoảng.
Kể cả khó khăn lẫn cách mình đang xoay xở. Bố mẹ sợ nhất không phải con gặp khó, mà là con gặp khó mà không biết làm gì. Khi nghe con đang có kế hoạch, bố mẹ yên lòng hơn.
Và nhớ kể cả những niềm vui nhỏ. Một bữa ăn ngon, một người bạn mới, một buổi chiều đẹp. Những thứ nhỏ ấy làm bố mẹ tin rằng con không chỉ có khó khăn.
Giữ một người để kể hết
Có những chuyện không nên dồn cho bố mẹ già. Nhưng mình vẫn cần một người để kể hết, không cần lọc, không cần lo người nghe mất ngủ.
Người đó có thể là anh chị em, một người bạn thân ở quê, một người bạn cùng hoàn cảnh ở bên này, hoặc một chuyên gia tâm lý. Quan trọng là mình có một nơi để trút, để bố mẹ không phải là nơi duy nhất mình vừa muốn kể vừa phải giấu.
Một anh kể rằng anh có một người bạn thân từ hồi đại học, hai người hẹn gọi nhau mỗi tối chủ nhật. Với bạn, anh kể hết. Với bố mẹ, anh kể phần nhẹ nhàng. Anh nói nhờ vậy mà anh không phải diễn với ai.
Nếu những chuyện không vui kéo dài và đè nặng, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý. Không cần đợi đến lúc không chịu nổi.
Để cuộc gọi là nơi nghỉ ngơi
Cuối cùng, hãy nghĩ lại cuộc gọi về nhà để làm gì. Không phải để báo cáo, không phải để chứng minh mình thành công. Mà để được là con, được nghe giọng mẹ, được nghe bố kể chuyện hàng xóm.
Có những cuộc gọi không cần nói gì về mình. Chỉ hỏi bố mẹ ăn gì, trời ở quê thế nào, cây trong vườn ra sao. Những câu chuyện nhỏ ấy có khi chữa lành hơn cả một lời an ủi.
Cho bố mẹ thấy phòng mình, bữa cơm mình nấu, cái cây mình trồng. Cho bố mẹ được tham gia vào đời sống của mình, dù từ xa.
Mình khép tập bằng một câu: lần gọi về nhà gần nhất, có điều gì bạn muốn nói mà đã không nói, và nếu nói thì bố mẹ sẽ phản ứng ra sao?
Câu hỏi thường gặp
Có nên kể với bố mẹ khi gặp khó khăn ở nước ngoài?
Nên kể ở mức bố mẹ đỡ được, kèm cách mình đang xoay xở. Giấu hết khiến bố mẹ lo mơ hồ và mình cô đơn hơn, còn kể quá nặng có thể làm bố mẹ già hoảng sợ.
Bố mẹ già hay lo thì nên nói chuyện thế nào?
Kể nhẹ nhàng nhưng vẫn thật, nhấn vào những gì mình đang làm để giải quyết, và kể thêm niềm vui nhỏ. Hỏi han chuyện của bố mẹ để cuộc gọi không chỉ xoay quanh mình.
Giấu bố mẹ chuyện mất việc có sao không?
Nhiều bố mẹ buồn khi biết con giấu hơn là buồn vì chuyện mất việc. Kể thật kèm kế hoạch của mình thường giúp bố mẹ yên tâm hơn.
Cảm thấy phải diễn mỗi lần gọi về nhà thì làm sao?
Tìm một người để kể hết như anh chị em hay bạn thân, và với bố mẹ thì kể thật ở mức vừa phải. Để cuộc gọi là nơi nghỉ ngơi chứ không phải báo cáo.
Nên gọi về nhà bao lâu một lần?
Không có con số đúng. Đều đặn quan trọng hơn dài. Một cuộc gọi ngắn mỗi tuần vào giờ cố định giúp bố mẹ có điều để chờ và mình giữ được nhịp.
