Gửi tiền về nhà bao nhiêu là vừa không có con số đúng cho mọi người, nhưng có vài nguyên tắc. Gửi phần mình gửi được đều đặn mà không làm cuộc sống bên này chao đảo. Nói rõ với gia đình đó là bao nhiêu và để làm gì. Và đừng để việc gửi tiền thay cho mọi sự quan tâm khác.
Chào bạn, mình là Nhà Hoạch Định. Ở nhiều gia đình Việt, người đi xa được coi là người có điều kiện, và gửi tiền về là chuyện đương nhiên. Tập này mình nói về cái đương nhiên ấy, những áp lực không ai nói ra, và cách để tiền nối hai nơi chứ không chia rẽ.
Vì sao người ở nhà nghĩ mình dư dả?
Người ở quê nhìn người đi xa qua những bức ảnh, những lần về thăm mặc đẹp, mua quà. Họ nghe nói lương bên đó cao, quy ra tiền Việt thì rất lớn. Nhưng họ không thấy tiền nhà, tiền điện, tiền bảo hiểm, những khoản mà ở quê không có hoặc rất nhỏ.
Một chị kể rằng mỗi lần về, chị phải lo quà cho cả họ, vì sợ người ta nói đi nước ngoài mà keo. Chị về một lần, tiêu hết tiền tiết kiệm của mấy tháng. Không ai biết chị ở bên kia đang thuê một căn phòng nhỏ và làm hai ca.
Người đi xa cũng góp phần tạo ra hình ảnh ấy. Mình ngại kể khó, sợ bố mẹ lo, sợ người ta cười. Mình chỉ đăng những lúc vui.
Nên việc đầu tiên để gửi tiền cho vừa là để gia đình hiểu cuộc sống thật của mình, không phải kể khổ, mà kể thật.
Xác định mức gửi vừa sức
Giờ mình nói cách tính. Hãy bắt đầu từ phía mình: sau khi trừ chi phí sống, tiền dự phòng, tiền cho con, tiền về nước gấp, mình còn bao nhiêu. Tiền gửi về nên lấy từ phần còn lại ấy, không lấy từ phần sống còn.
Nhiều người làm ngược. Gửi trước một khoản cố định, rồi phần còn lại mới chia ra sống. Tháng nào có việc phát sinh là chật vật, phải vay mượn, hoặc cắt những thứ cần thiết.
Tốt hơn là gửi một khoản đều đặn vừa phải, và khi có dư thì gửi thêm. Gia đình biết tháng nào cũng có một khoản để tính, còn mình không bị kẹt khi có chuyện.
Một anh kể rằng anh chuyển từ gửi thất thường nhiều ít sang gửi đều một khoản nhỏ hơn. Bố mẹ anh lại thấy yên tâm hơn, vì biết trước mà sắp xếp.
Nói chuyện rõ ràng với gia đình
Phần khó nhất là nói. Người Việt ngại nói chuyện tiền trong nhà, nhất là con nói với cha mẹ. Nhưng không nói thì hiểu lầm tích lại.
Hãy nói rõ mình gửi được bao nhiêu mỗi tháng, và vì sao chỉ được chừng đó. Nếu tiền gửi là để lo cho bố mẹ, hãy nói rõ là cho bố mẹ, để không bị chia cho những việc khác mà mình không biết.
Cũng nên nói trước về những việc lớn. Nếu nhà muốn sửa nhà, muốn mua gì lớn, hãy bàn cùng nhau, đừng để đến khi người ta đã quyết rồi mới báo mình gửi tiền.
Nói rõ không làm mình thành người con tính toán. Ngược lại, nó giúp cả nhà tin nhau hơn, vì ai cũng biết mình đang đứng ở đâu.
Một cách nói nhẹ nhàng là bắt đầu bằng điều mình mong cho bố mẹ, chứ không bắt đầu bằng con số. Con muốn bố mẹ đi khám đều, con muốn mẹ khỏi phải lo tiền chợ. Rồi mới nói con gửi được chừng này mỗi tháng. Bố mẹ nghe thấy tấm lòng trước, nên con số sau đó ít khi làm ai tự ái.
Khi anh chị em trông vào mình
Có những gia đình mà người đi xa trở thành chỗ dựa cho cả anh chị em, họ hàng. Người này vay làm ăn, người kia nhờ lo học cho con. Từ chối thì mang tiếng, nhận hết thì mình kiệt sức.
Mình nghĩ nên phân biệt: lo cho bố mẹ là một chuyện, giúp anh chị em là chuyện khác. Giúp thì nên giúp theo khả năng, và nói rõ đó là giúp một lần hay giúp lâu dài.
Nếu cứ gửi mãi, người nhận có thể dần phụ thuộc, không tự lo được nữa. Đó không phải là giúp. Đôi khi giúp tốt nhất là giúp người ta đứng được trên chân mình.
Chuyện từ chối cho vay mình sẽ nói kỹ hơn ở một tập khác. Ở đây chỉ muốn nhắc: mình không có nghĩa vụ phải gánh cả họ.
Đừng để tiền thay thế tình cảm
Có một cái bẫy âm thầm. Khi bận rộn, người đi xa dễ nghĩ gửi tiền là đủ. Tháng nào cũng gửi đều, nhưng cả tháng không gọi một cuộc. Bố mẹ có tiền nhưng thiếu con.
Nhiều bố mẹ già nói rằng họ chỉ cần nghe giọng con mỗi tuần, hơn là nhận tiền. Tiền giúp bố mẹ đỡ vất vả, nhưng cuộc gọi mới làm bố mẹ vui.
Nên giữ cả hai. Gửi tiền đều, và gọi điện đều. Hỏi han chuyện nhà, chuyện hàng xóm, chuyện cây trong vườn. Để bố mẹ thấy mình vẫn là con, không chỉ là người gửi tiền.
Mình khép tập bằng một câu: nếu tháng này bạn không gửi được đồng nào, bố mẹ có còn chờ cuộc gọi của bạn không?
Câu hỏi thường gặp
Đi làm ở nước ngoài nên gửi về nhà bao nhiêu?
Không có con số chung. Nên lấy từ phần còn lại sau khi trừ chi phí sống, tiền dự phòng và tiền về nước gấp, và gửi đều một khoản vừa sức thay vì gửi thất thường.
Làm sao để gia đình hiểu mình không dư dả như họ nghĩ?
Kể thật về cuộc sống bên này, không kể khổ nhưng cũng không chỉ kể lúc vui. Nói về chi phí nhà, bảo hiểm, những khoản ở quê không có, để gia đình hình dung đúng.
Có nên gửi tiền cho anh chị em khi họ nhờ?
Tuỳ khả năng và hoàn cảnh. Nên phân biệt giúp một lần với giúp lâu dài, nói rõ từ đầu, và tránh để người nhận phụ thuộc mãi.
Gửi tiền đều đặn mà vẫn bị trách là ít thì sao?
Nói chuyện thẳng thắn về mức mình gửi được và lý do. Nếu vẫn bị trách, có thể kỳ vọng của gia đình chưa sát thực tế, và cần nhiều lần trò chuyện hơn.
Bố mẹ cần tiền hay cần con gọi điện hơn?
Nhiều bố mẹ nói họ cần nghe giọng con hơn. Tiền giúp đỡ vất vả, nhưng những cuộc gọi đều đặn mới cho bố mẹ cảm giác có con bên cạnh.
