Quỹ dự phòng cho những tháng đầu ở nước ngoài nên đủ để sống qua giai đoạn chưa có thu nhập ổn định, tính dài hơn mình dự đoán, cộng thêm một khoản cho những chi phí bất ngờ. Mình không đưa con số cụ thể, vì mỗi nơi mỗi nhà một khác. Nhưng có một điều gần như ai cũng gặp: người mới đến hay đánh giá thấp cả thời gian lẫn những khoản lặt vặt.
Chào bạn, lại là Nhà Hoạch Định. Tập này không phải lời khuyên tài chính hay đầu tư. Mình chỉ nói cách nghĩ về tiền của một người vừa đặt chân tới nơi mới, để tiền là chỗ dựa chứ không phải nỗi lo đè lên mỗi đêm.
Vì sao người mới đến hay hụt tiền?
Khi lập kế hoạch ở nhà, mình thường tính theo kịch bản đẹp: tháng thứ mấy có việc, tháng thứ mấy có nhà ổn định. Nhưng thực tế hiếm khi đi đúng kịch bản. Tìm việc lâu hơn, thuê nhà khó hơn, giấy tờ chậm hơn.
Một anh kể rằng anh tính dư dả cho nửa năm. Nhưng anh không tính tiền đặt cọc nhà, tiền mua đồ dùng cơ bản, tiền đi lại những tuần đầu khi chưa biết đường, tiền ăn ngoài vì chưa có bếp. Chỉ riêng tháng đầu đã ăn mất phần của gần hai tháng.
Còn một lý do nữa: tâm lý. Khi mới đến, mình mệt, mình lạ, mình dễ chi tiền để thấy dễ chịu hơn. Một bữa ăn ngon, một món đồ quen. Những khoản này không sai, nhưng cộng lại không nhỏ.
Nên nguyên tắc đầu tiên là tính dài hơn dự đoán, và dành riêng một phần cho những khoản không đoán được.
Chia quỹ thành mấy ngăn cho dễ giữ
Giờ mình gợi ý một cách chia. Ngăn thứ nhất là tiền sống hằng tháng: ở, ăn, đi lại, điện nước. Ngăn thứ hai là tiền khởi đầu: đặt cọc, đồ dùng, những thứ chỉ chi một lần. Ngăn thứ ba là tiền bất ngờ: ốm đau, hỏng hóc, giấy tờ phát sinh.
Và ngăn thứ tư, rất quan trọng với người Việt: tiền về nước gấp. Bố mẹ ốm, người thân có chuyện, mình phải về ngay. Khoản này nên để riêng và không động vào cho bất cứ việc gì khác.
Chia ngăn giúp mình biết mình đang tiêu vào phần nào. Khi ngăn tiền sống vơi nhanh, mình biết cần điều chỉnh trước khi đụng vào ngăn bất ngờ.
Một chị kể rằng chị để mỗi ngăn trong một tài khoản riêng. Nhìn vào là biết ngay, không cần tính toán, và không lỡ tay tiêu nhầm.
Sống thế nào trong những tháng chưa có thu nhập
Những tháng chưa có thu nhập là giai đoạn nhạy cảm nhất. Nhìn số dư giảm mỗi ngày mà chưa có đồng nào vào, nhiều người hoảng, nhận bừa công việc đầu tiên, hoặc cắt giảm đến mức ảnh hưởng sức khoẻ.
Cách giữ bình tĩnh là đặt trước một mốc. Ví dụ đến khi quỹ còn một nửa, mình sẽ đổi chiến lược: nhận việc tạm để có dòng tiền, dời những khoản chưa cấp thiết. Có mốc sẵn thì khi đến đó mình làm theo kế hoạch, không làm theo hoảng loạn.
Cũng đừng cắt những khoản giữ mình khoẻ. Ăn đủ, ngủ đủ, có chút tiền để ra ngoài gặp người. Tiết kiệm bằng cách ngồi một mình trong phòng cả tháng sẽ tốn kém hơn nhiều về sau.
Và hãy nói chuyện tiền với người cùng nhà. Hai vợ chồng lo tiền mà không nói với nhau thì nỗi lo nhân đôi.
Những khoản hay bị quên
Giờ mình điểm qua vài khoản người mới hay quên. Quần áo theo mùa, nhất là khi chuyển từ nơi nóng sang nơi lạnh, một bộ đồ mùa đông đầy đủ có thể là khoản đáng kể. Đồ dùng học tập và hoạt động ngoài giờ của con.
Chi phí dịch thuật, công chứng giấy tờ phát sinh. Điện thoại và mạng những tháng đầu khi chưa chọn được gói phù hợp. Tiền ăn ngoài khi chưa có bếp.
Cả những khoản mang tính xã hội: quà khi được mời đến nhà ai đó, góp tiền khi tham gia hoạt động cộng đồng. Nghe nhỏ, nhưng người mới cần những mối quan hệ này, và nó có giá.
Chi phí cụ thể từng khoản ở mỗi nơi thế nào thì nên hỏi người đang sống ở đó, và nhớ rằng giá cả thay đổi theo thời gian.
Tiền và cảm giác an toàn
Cuối cùng, mình muốn nói tiền không chỉ là con số. Với người mới đến, tiền dự phòng là cảm giác an toàn. Có nó, mình dám chờ một công việc đúng hơn, dám từ chối một căn nhà không ổn, dám cho con thời gian thích nghi.
Không có nó, mọi quyết định đều bị nỗi sợ thiếu tiền điều khiển. Mình nhận việc đầu tiên dù không hợp, thuê căn nhà rẻ nhất dù xa, và cả nhà sống trong căng thẳng.
Nên nếu có thể, hãy hoãn chuyến đi thêm một thời gian để quỹ dày hơn, còn hơn đi sớm rồi sống chật vật. Còn những quyết định về đầu tư, vay mượn, thì hỏi người làm nghề tài chính có uy tín.
Mình để bạn một câu hỏi: nếu mọi việc chậm gấp đôi dự tính, quỹ của bạn giữ được cả nhà đến đâu?
Câu hỏi thường gặp
Nên mang bao nhiêu tiền khi mới sang nước ngoài?
Không có con số chung vì chi phí mỗi nơi và nhu cầu mỗi nhà khác nhau. Hãy tính đủ cho giai đoạn chưa có thu nhập dài hơn dự đoán, cộng tiền khởi đầu, tiền bất ngờ và tiền về nước gấp.
Tiền về nước gấp có cần để riêng không?
Rất nên để riêng và không dùng cho việc khác. Khi người thân ở quê có chuyện, mình cần về ngay mà không phải lo xoay tiền.
Chưa có việc làm mà quỹ vơi nhanh thì làm gì?
Đặt trước một mốc, ví dụ khi quỹ còn một nửa thì đổi chiến lược: nhận việc tạm, dời khoản chưa cấp thiết. Làm theo kế hoạch đã định sẽ bình tĩnh hơn làm theo hoảng loạn.
Có nên vay tiền để đi định cư sớm hơn?
Đây là quyết định tài chính lớn, nên hỏi người làm nghề tài chính có uy tín. Về mặt tâm lý, mang nợ sang nơi mới làm áp lực những tháng đầu nặng thêm rất nhiều.
Những chi phí nào người mới sang hay quên?
Tiền đặt cọc nhà, đồ dùng cơ bản, quần áo theo mùa, dịch thuật giấy tờ, ăn ngoài khi chưa có bếp và những khoản giao tiếp xã hội nhỏ.
