Khi rời quê đi định cư, hãy mang theo những thứ khó thay thế về tình cảm và vài thứ giúp tuần đầu dễ thở, còn đồ gia dụng, quần áo bình thường thì phần lớn nên mua lại ở nơi mới. Để lại được đồ đạc cũng là một bài tập buông, và làm tốt bài tập này thì những bước buông sau sẽ nhẹ hơn.
Chào bạn, đây là Nhà Hoạch Định. Dọn nhà trước khi đi xa là việc tưởng chỉ là việc tay chân, nhưng ai từng làm đều biết nó đầy cảm xúc. Mỗi món đồ là một đoạn đời. Tập này mình nói cả chuyện thực tế lẫn chuyện lòng.
Vì sao nhiều người mang theo quá nhiều?
Khi sắp đi xa, ai cũng muốn mang càng nhiều càng tốt. Nồi niêu, chăn màn, thuốc men, gia vị, quần áo cho cả mấy năm. Lý do nghe hợp lý: bên đó đắt, bên đó không có, mang theo cho chắc.
Nhưng sâu hơn, mang nhiều là một cách giữ lại quê nhà. Mỗi món đồ quen là một sợi dây nối với cuộc sống cũ. Buông chúng ra giống như buông một phần của mình.
Một chị kể rằng chị mang theo cả bộ nồi gang nặng trĩu. Sang đến nơi, bếp nhà thuê là bếp từ không hợp, bộ nồi nằm trong góc cả năm. Chị cười nói rằng thứ chị thật sự mang theo không phải cái nồi, mà là nỗi sợ thiếu.
Nhận ra điều này giúp mình chọn đồ tỉnh táo hơn. Câu hỏi không phải món này có cần không, mà là món này có khó thay thế không.
Nên mang theo những gì?
Giờ mình đi vào chuyện chọn. Nhóm thứ nhất là giấy tờ và những gì liên quan đến bản thân: giấy tờ cá nhân, bằng cấp, hồ sơ sức khoẻ, thuốc đang dùng. Những thứ này mất là rất khó làm lại.
Nhóm thứ hai là kỷ vật không thay thế được: ảnh gia đình, vài lá thư, một món đồ của ông bà, một bộ áo dài. Chọn ít nhưng chọn kỹ. Những món này sẽ là góc quê nhà trong căn phòng mới.
Nhóm thứ ba là những thứ giúp tuần đầu dễ thở: vài bộ quần áo hợp thời tiết nơi đến, một ít đồ ăn khô quen miệng nếu được phép mang, bộ đồ ngủ quen, đồ chơi yêu thích của con. Tuần đầu mệt mỏi, những thứ quen thuộc giúp mình ngủ được.
Riêng đồ ăn và thuốc, mỗi nơi có quy định riêng về thứ được mang vào. Hãy hỏi cơ quan lãnh sự hoặc trang chính thức của nơi đến, đừng mang theo kiểu cứ thử.
Để lại, bán, cho hay gửi?
Đồ để lại có bốn đường. Bán, cho, gửi và bỏ. Nhiều người làm ngược: gửi hết ở nhà bố mẹ, để rồi cả chục năm sau những thùng đồ vẫn chiếm một phòng, và bố mẹ không dám dọn vì là đồ của con.
Mình gợi ý chỉ gửi lại những gì bạn chắc chắn sẽ quay về dùng, hoặc những kỷ vật quá lớn không mang theo được. Còn lại, cho người cần hoặc bán đi. Một chiếc xe máy, một cái tủ lạnh sẽ có ích với người khác hơn là nằm chờ mình.
Việc cho đồ còn có một ý nghĩa khác. Một anh kể rằng anh đem sách của mình tặng thư viện trường cũ. Anh nói cảm giác rất nhẹ, vì anh biết những cuốn sách ấy tiếp tục sống.
Nếu còn nhà ở quê, việc giữ đồ trong nhà đó là chuyện khác. Nhưng dù vậy, dọn gọn trước khi đi giúp người ở lại đỡ vất vả.
Dọn nhà là lúc để nói lời tạm biệt
Giờ mình nói sang phần cảm xúc. Dọn nhà trước khi đi xa là lúc mình lật lại cả một quãng đời. Tìm thấy cuốn vở cũ, cái ảnh cưới, đôi giày đầu tiên của con. Nhiều người ngồi khóc giữa đống thùng mà không hiểu vì sao.
Hãy cho mình thời gian. Đừng dọn trong ba ngày cuối. Bắt đầu từ vài tháng trước, mỗi tuần một góc. Như vậy mình có không gian để nhớ, để kể cho con nghe về những món đồ, rồi mới buông.
Có nhà chụp ảnh những món đồ không mang theo được, làm thành một cuốn album nhỏ. Đồ đi rồi, nhưng câu chuyện vẫn còn. Cách này đặc biệt hợp với con nhỏ, để con không thấy mình bị lấy mất đồ chơi.
Và nhớ để lại thời gian cho chính ngôi nhà. Một buổi tối cuối cùng, cả nhà ngồi trong căn phòng trống, nói với nhau vài câu. Nghe có vẻ lạ, nhưng nhiều người nói đó là khoảnh khắc họ nhớ nhất.
Những thứ không nằm trong vali
Có những thứ không cần vali mà vẫn nên mang theo. Công thức nấu mấy món của mẹ, ghi lại hoặc quay lại khi mẹ nấu. Giọng hát ru của bà. Một bài hát cả nhà hay hát. Những thứ này nhẹ mà giá trị lâu dài.
Cũng có những thứ nên chủ động để lại. Những mối giận dỗi còn dang dở, những món nợ tình cảm chưa nói. Nếu được, hãy gặp và nói trước khi đi. Ở xa rồi, những điều chưa nói thường nặng thêm theo thời gian.
Một chị nói điều chị mừng nhất trước khi đi là đã kịp làm lành với người bạn thân sau mấy năm giận nhau. Sang đó, người bạn ấy là người gọi cho chị đều nhất.
Mình khép tập bằng một câu: nếu chỉ được mang theo một món đồ nhỏ vừa lòng bàn tay, bạn sẽ chọn món nào, và vì sao?
Câu hỏi thường gặp
Đi định cư nên mang theo đồ gia dụng không?
Phần lớn không nên, vì điện áp, kiểu bếp và kích thước nhà ở mỗi nơi khác nhau. Mua lại ở nơi mới thường tiện hơn. Chỉ mang những món nhỏ, quen tay và khó tìm.
Có được mang đồ ăn khô sang nước ngoài không?
Tuỳ nơi, có nơi rất chặt với thực phẩm. Hãy hỏi cơ quan lãnh sự hoặc xem hướng dẫn chính thức của nơi đến trước khi đóng gói, để tránh bị tịch thu hoặc phạt.
Nên gửi đồ ở nhà bố mẹ hay bán hết?
Chỉ gửi những gì chắc chắn sẽ dùng lại hoặc kỷ vật quá lớn. Gửi nhiều quá thường thành gánh nặng cho bố mẹ trong nhiều năm.
Làm sao để con nhỏ không buồn khi phải bỏ đồ chơi?
Cho con tự chọn vài món mang theo, chụp ảnh những món để lại và cho con tự tay tặng một số đồ cho bạn. Được tham gia giúp con thấy mình không bị lấy mất.
Nên bắt đầu dọn nhà trước khi đi bao lâu?
Càng sớm càng tốt, lý tưởng là vài tháng trước. Dọn từng góc mỗi tuần giúp mình vừa có thời gian quyết định, vừa có không gian cho cảm xúc.
