Căn nhà đầu tiên ở nước ngoài nên được coi là chỗ ở tạm cho năm đầu, chọn theo đường đi làm, đường đến trường của con và cảm giác an tâm, chứ không phải căn nhà mơ ước. Người mới hay vấp ở ba chỗ: ký vội vì sốt ruột, không hiểu hết hợp đồng, và mất tiền đặt cọc cho những lời mời quá tốt để là thật.
Chào bạn, lại là Nhà Hoạch Định. Mình không nói giá thuê ở đâu hay luật thuê nhà nước nào, vì mỗi nơi mỗi khác và phải hỏi đúng chỗ. Tập này là cách nghĩ, để căn nhà đầu tiên không thành gánh nặng đầu tiên.
Vì sao căn nhà đầu tiên hay chọn sai?
Người mới đến thường tìm nhà trong tình trạng tệ nhất: mệt vì chuyến bay, lạ đường, đang ở tạm tốn tiền mỗi đêm, và không biết khu nào ra sao. Trong tâm trạng đó, căn nhà đầu tiên có vẻ ổn là muốn ký ngay.
Một chị kể rằng chị ký thuê một căn hộ rộng, đẹp, giá hợp lý, chỉ sau hai ngày xem. Chuyển vào mới biết đường đến trường của con mất gần một giờ, không có xe buýt thẳng, mùa đông tối và lạnh. Suốt một năm, mỗi sáng là một cuộc chạy.
Cái sai không nằm ở căn nhà, mà ở chỗ chị chọn nhà như chọn nhà ở quê, nhìn căn nhà mà không nhìn cuộc sống quanh nó.
Nên nguyên tắc đầu tiên là đừng nhìn căn nhà trước. Hãy nhìn đường đi trước.
Chọn theo đường đi, không theo căn nhà
Giờ mình nói cách chọn. Hãy liệt kê những nơi cả nhà phải đến mỗi ngày: chỗ làm, trường của con, chỗ học tiếng. Rồi tìm khu ở mà quãng đường tới những nơi đó chịu được, bằng phương tiện mình thật sự dùng.
Với năm đầu, gần là quan trọng hơn rộng. Một căn nhỏ mà con đi bộ tới trường được, bố mẹ đi một tuyến xe tới chỗ làm, sẽ cho cả nhà thêm hàng giờ mỗi tuần, và ít căng thẳng hơn rất nhiều.
Cũng nên xem xung quanh có gì: chợ, siêu thị, phòng khám, công viên. Có một cửa hàng đồ Á gần nhà thì niềm vui được nhân lên đáng kể, nghe buồn cười nhưng rất thật.
Nếu được, hãy đi bộ quanh khu vào buổi tối, và vào một ngày thường. Cảm giác an toàn khi đi bộ về nhà lúc trời tối là thứ không bức ảnh quảng cáo nào cho bạn biết.
Hợp đồng và những điều nên hỏi
Hợp đồng thuê nhà ở mỗi nơi có những điều khoản khác nhau, và người mới thường không đọc kỹ vì ngôn ngữ khó, vì ngại hỏi. Nhưng đây là chỗ nhiều người mất tiền nhất.
Những câu nên hỏi: thời hạn thuê bao lâu, muốn chuyển đi sớm thì sao, tiền cọc lấy lại thế nào, ai trả tiền sửa chữa, có được nuôi thú, có được sơn tường treo tranh không, những chi phí nào ngoài tiền thuê.
Nếu không hiểu một điều khoản, hãy nhờ người biết ngôn ngữ đọc giúp, hoặc hỏi các tổ chức hỗ trợ người thuê nhà nếu nơi bạn ở có. Với điều khoản mang tính pháp lý, hãy hỏi người có chuyên môn.
Và khi dọn vào, hãy chụp ảnh kỹ từng góc nhà, những vết hỏng có sẵn. Khi dọn đi, những tấm ảnh này giúp bạn tránh bị trừ tiền cọc oan.
Những lời mời quá tốt để là thật
Người mới đến là mục tiêu dễ của những kẻ lừa đảo thuê nhà. Căn hộ đẹp, giá rẻ bất ngờ, chủ nhà đang ở nước ngoài không đến cho xem được, yêu cầu chuyển tiền cọc trước để giữ chỗ.
Một anh kể rằng anh suýt chuyển tiền cho một căn hộ như vậy, người cho thuê nói tiếng Việt, rất nhiệt tình, bảo là giúp đồng hương. Chỉ vì anh đòi xem nhà trực tiếp mà người kia né, anh mới dừng lại.
Nguyên tắc đơn giản: không bao giờ chuyển tiền trước khi xem nhà tận mắt và gặp người cho thuê. Không tin chỉ vì người ta nói tiếng Việt. Nếu giá rẻ bất thường, hãy hỏi tại sao.
Nếu có thể, tìm nhà qua những kênh chính thức, những đơn vị có địa chỉ rõ ràng, hoặc qua người quen đáng tin đã sống ở đó lâu.
Nhà tạm năm đầu, nhà lâu dài sau
Hãy cho phép mình coi căn nhà đầu tiên là nhà tạm. Năm đầu là năm để hiểu thành phố: khu nào hợp, khu nào không, mình thích sống gần trung tâm hay ở vùng yên tĩnh. Sau một năm, mình chọn với con mắt khác hẳn.
Nhiều người vội mua nhà hoặc ký thuê dài hạn ngay từ đầu, rồi mắc kẹt ở một khu không hợp. Chuyện mua nhà là quyết định tài chính lớn, nên hỏi người có chuyên môn và chờ đến khi đã hiểu nơi mình ở.
Nhà tạm cũng có thể thành nhà. Treo vài tấm ảnh gia đình, đặt một góc có đồ quen, nấu một bữa cơm Việt đầu tiên. Những thứ nhỏ đó làm căn phòng lạ thành chỗ mình muốn về.
Mình để bạn một câu hỏi: nếu phải chọn giữa một căn nhà đẹp và một buổi sáng không phải vội, bạn chọn gì cho năm đầu?
Câu hỏi thường gặp
Mới sang nước ngoài nên thuê nhà ở đâu?
Ưu tiên khu có đường đi làm, đi học của con hợp lý bằng phương tiện bạn thật sự dùng, gần chợ, phòng khám và cảm thấy an toàn khi đi bộ buổi tối.
Làm sao tránh bị lừa khi thuê nhà ở nước ngoài?
Không chuyển tiền trước khi xem nhà tận mắt và gặp người cho thuê. Cảnh giác với giá rẻ bất thường và người cho thuê né gặp mặt, kể cả khi họ nói tiếng Việt.
Hợp đồng thuê nhà cần hỏi những gì?
Thời hạn thuê, điều kiện chuyển đi sớm, cách hoàn tiền cọc, ai lo sửa chữa và các chi phí ngoài tiền thuê. Điều khoản pháp lý khó hiểu thì hỏi người có chuyên môn.
Có nên mua nhà ngay khi mới định cư?
Nhiều người thấy nên thuê một thời gian để hiểu thành phố trước. Mua nhà là quyết định tài chính lớn, nên hỏi người có chuyên môn và cân nhắc khi đã ổn định.
Dọn vào nhà thuê cần làm gì để giữ tiền cọc?
Chụp ảnh kỹ từng góc và những chỗ hỏng có sẵn, gửi cho chủ nhà hoặc lưu lại. Khi dọn đi, những bằng chứng này giúp tránh bị trừ tiền cọc oan.
