Cho con du học từ cấp ba hợp với đứa trẻ đã tự lập, thật sự muốn đi, và có một người lớn tin cậy ở bên kia. Nếu con vẫn cần bố mẹ mỗi ngày để giữ nhịp học, nhịp sống, chờ đến đại học thường an toàn hơn. Câu hỏi đúng không phải tuổi nào tốt hơn, mà là đứa con cụ thể của mình đã sẵn sàng chưa.
Chào bạn, Nhà Hoạch Định đây. Mình biết nhiều phụ huynh đang giằng co giữa hai lời khuyên ngược nhau: đi sớm để giỏi ngoại ngữ, hay đi muộn để vững gốc. Tập này mình không chọn giùm bạn, mình giúp bạn nhìn vào con.
Đi sớm được gì, mất gì?
Đi sớm có những cái được rõ ràng. Con học ngôn ngữ nhanh hơn, quen hệ thống giáo dục bên kia, và khi vào đại học không phải bỡ ngỡ thêm một lần. Nhiều em đi từ lớp mười kể rằng đến năm nhất đại học, các em đã như người bản xứ.
Nhưng cái mất cũng rõ không kém. Tuổi mười lăm, mười sáu là tuổi con hình thành bản thân, cần người lớn để va vào, để cãi, để được ôm. Con ở xa, những va chạm đó xảy ra với người lạ, hoặc không xảy ra.
Một chị kể rằng con gái chị đi từ năm mười lăm tuổi, học rất giỏi. Nhưng khi về nghỉ hè, chị thấy con như một người khách trong nhà. Con lịch sự, ngoan ngoãn, nhưng không còn kể chuyện với mẹ nữa.
Không phải đứa trẻ nào đi sớm cũng xa bố mẹ. Nhưng cha mẹ nên biết rằng mình đang đổi một phần thời gian ở bên con lấy một cơ hội học tập.
Những dấu hiệu con đã sẵn sàng
Giờ mình nói về con. Dấu hiệu đầu tiên là con tự quản lý được việc hằng ngày: tự dậy, tự học, tự nhớ lịch, không cần nhắc. Ở bên kia sẽ không có ai nhắc con mỗi sáng.
Dấu hiệu thứ hai là con biết xin giúp đỡ. Có những đứa trẻ giỏi nhưng không bao giờ nói mình đang khó. Ở xa, đó là điều nguy hiểm, vì đến khi bố mẹ biết thì chuyện đã lớn.
Dấu hiệu thứ ba là con thật sự muốn đi, chứ không chỉ đồng ý cho bố mẹ vui. Hãy hỏi con nhiều lần, ở nhiều lúc khác nhau, và nghe cả những gì con không nói. Đứa trẻ muốn đi thường tò mò, hay hỏi, tự tìm hiểu.
Dấu hiệu thứ tư là con đã từng xa nhà một thời gian mà ổn: đi trại hè, ở với họ hàng. Nếu chưa, có lẽ nên cho con thử những chuyến xa nhà ngắn trước.
Ai sẽ ở bên con ở bên kia?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất mà nhiều phụ huynh trả lời qua loa. Một đứa trẻ mười lăm tuổi, dù giỏi đến đâu, vẫn cần một người lớn có mặt: khi ốm, khi buồn, khi gặp chuyện ở trường.
Người đó có thể là gia đình bản xứ nơi con ở, là họ hàng, là người giám hộ do trường sắp xếp. Nhưng dù là ai, bố mẹ cần biết họ, nói chuyện với họ, và có cách liên lạc với họ trực tiếp, không chỉ qua con.
Một anh kể rằng con trai anh bị cảm nặng mấy ngày mà không dám nói với gia đình nơi ở, vì ngại. Anh chỉ biết khi gọi điện thấy giọng con khàn. Từ đó anh giữ liên lạc hằng tuần với chủ nhà.
Chuyện giấy tờ, giám hộ theo luật nơi đến, thì cần hỏi nhà trường và luật sư hoặc lãnh sự. Mình chỉ nói phần con người: phải có một người lớn thật sự quan tâm.
Chờ đến đại học có phải là thiệt?
Nhiều phụ huynh lo chờ đến đại học thì con sẽ chậm chân, ngoại ngữ kém hơn, khó hoà nhập hơn. Điều đó có phần đúng, nhưng không phải là thiệt hẳn.
Đứa trẻ học hết phổ thông ở nhà có một nền vững: tiếng Việt chắc, bạn bè cũ, gắn bó với gia đình. Đến tuổi mười tám, con đủ chín chắn để tự chăm sóc mình, và nếu có khó khăn, con biết cách nói ra hơn.
Ngoại ngữ có thể học rất tốt ở trong nước nếu kiên trì. Nhiều em đi từ đại học vẫn hoà nhập nhanh, vì các em đi với một cái tôi đã rõ ràng.
Cũng có những em đi sớm rồi quay về, vì không chịu được. Quay về như vậy không phải thất bại, nhưng tốn kém cả thời gian lẫn cảm xúc.
Quyết định là của ai?
Cuối cùng, ai quyết. Mình nghĩ ở tuổi này, con phải có tiếng nói thật sự. Không phải để con quyết một mình, mà để quyết định trở thành của cả nhà.
Hãy cùng con ngồi xuống, nói về những điều con mong, những điều con sợ, những điều bố mẹ lo. Nếu con chưa muốn, đừng ép. Một đứa trẻ bị đẩy đi thường mang theo cảm giác bị bỏ rơi, dù cha mẹ làm vì thương.
Và hãy để lại một cánh cửa: nếu đi rồi mà không ổn, con có thể về. Biết mình có đường lui giúp con can đảm hơn, không phải yếu đi.
Mình để bạn một câu hỏi: nếu con bạn ốm vào lúc nửa đêm ở một thành phố xa, bạn có biết ai sẽ là người mở cửa phòng con không?
Câu hỏi thường gặp
Du học từ cấp ba có tốt hơn du học đại học không?
Không có câu trả lời chung. Đi sớm giúp ngoại ngữ và hoà nhập, nhưng đòi hỏi con tự lập và có người lớn tin cậy ở bên kia. Chờ đến đại học giúp con vững gốc hơn.
Làm sao biết con đã sẵn sàng đi du học một mình?
Con tự quản lý được việc hằng ngày, biết xin giúp đỡ khi khó, thật sự muốn đi và đã từng xa nhà mà ổn. Thiếu nhiều dấu hiệu thì nên cân nhắc chờ thêm.
Con đi du học sớm có dễ xa cách cha mẹ không?
Có thể, vì những năm con hình thành bản thân diễn ra ở xa. Giữ liên lạc đều, nói chuyện về những điều không phải học hành, và thăm con khi được sẽ giúp giữ sự gần gũi.
Ai lo cho du học sinh chưa đủ tuổi trưởng thành?
Thường là người giám hộ, gia đình bản xứ hoặc họ hàng. Quy định về giám hộ phải hỏi nhà trường và cơ quan có thẩm quyền. Bố mẹ nên liên lạc trực tiếp với người đó.
Con không muốn đi du học thì có nên ép không?
Không nên. Đứa trẻ bị ép đi dễ cảm thấy bị bỏ rơi và khó thích nghi. Hãy nghe lý do của con và cân nhắc những con đường khác.
