Chuyển từ văn phòng sang việc tay chân ở xứ người mệt về thân, nhưng nặng nhất lại là về lòng. Người đi qua được thường coi đó là một chặng có thời hạn, giữ sức khoẻ cẩn thận, tìm được niềm tự hào trong việc làm cho tốt, và không để công việc định nghĩa mình là ai.
Xin chào, đây là Nhà Hoạch Định. Nhiều người trước khi đi nói với mình rằng làm gì cũng được, miễn con được học. Sang rồi, sau vài tháng đứng bếp, đứng xưởng, họ mới biết làm gì cũng được là một câu dễ nói mà khó sống. Tập này dành cho họ.
Cái mệt của cơ thể: không ai nói trước
Người quen ngồi văn phòng nhiều năm, cơ thể đã quen với nhịp đó. Đột ngột chuyển sang đứng tám tiếng, bê vác, làm ca đêm, cơ thể phản ứng dữ dội: đau lưng, đau chân, mất ngủ, sụt cân hoặc tăng cân.
Một anh từng làm kế toán kể rằng tuần đầu làm ở kho, tối về anh không nhấc nổi tay để ăn cơm. Anh tưởng mình yếu. Thật ra cơ thể nào cũng cần thời gian để quen.
Nên hãy cho cơ thể thời gian. Ngủ đủ, ăn đủ, tập giãn cơ trước và sau ca. Học cách bê vác đúng tư thế, dùng đồ bảo hộ đầy đủ, dù người khác có làm hay không.
Và nếu đau kéo dài, đừng cố chịu. Đi khám. Một chấn thương lưng hay khớp không được chữa có thể theo bạn nhiều năm, lâu hơn cả công việc tạm này.
Cái nặng của lòng: khi mình không còn là mình
Phần khó hơn là lòng. Người từng quản lý cả phòng, giờ bị một người trẻ hơn mười tuổi sai việc. Người từng được gọi là chị, là anh, giờ bị gọi bằng tên như mọi người. Người từng viết báo cáo, giờ lau sàn.
Không có gì xấu trong những công việc ấy. Nhưng cảm giác rơi từ chỗ này xuống chỗ khác là thật, và nó làm nhiều người lặng đi.
Một chị từng là trưởng phòng nhân sự kể rằng điều làm chị đau không phải công việc, mà là cảm giác vô hình. Ở văn phòng cũ, người ta nhìn chị khi chị nói. Ở bếp nhà hàng, không ai nhìn ai, chỉ nhìn đơn hàng.
Gọi tên cảm giác ấy giúp mình không để nó thành xấu hổ. Mình đang buồn vì mất vị trí, không phải vì mình kém.
Có một điều nhiều người kể lại sau này: chính những năm làm việc tay chân dạy họ nhìn người khác khác đi. Người phụ bếp, người lau dọn, người giao hàng mà trước đây họ lướt qua, giờ họ biết mỗi người có một câu chuyện, có khi từng là bác sĩ, kỹ sư ở một nước nào đó. Cái nhìn ấy họ giữ cả đời.
Tìm niềm tự hào trong việc làm cho tốt
Giờ mình nói về điều giúp nhiều người đứng vững. Đó là tìm niềm tự hào trong việc làm cho tốt, dù việc đó là gì. Xếp kệ thẳng nhất, nấu món ngon nhất, giao hàng đúng giờ nhất.
Nghe đơn giản, nhưng nó thay đổi cách mình nhìn công việc. Mình không còn là người đang chịu đựng, mà là người đang làm tốt một việc. Và người làm tốt thì được tin tưởng, được giao việc hơn, có khi được đề bạt.
Một anh từng là kỹ sư kể rằng khi làm ở xưởng, anh tự nghĩ ra cách sắp xếp dụng cụ cho cả dây chuyền đỡ mất thời gian. Quản lý để ý, và vài tháng sau anh được giao phụ trách một nhóm. Kỹ năng cũ không mất đi, nó tìm đường ra theo cách khác.
Không phải ai cũng gặp may như vậy. Nhưng làm tốt luôn cho mình một thứ: sự tự trọng.
Giữ mục tiêu dài hạn trong đầu
Công việc tay chân với nhiều người là một chặng, không phải điểm đến. Hãy giữ mục tiêu dài hạn trong đầu: học tiếng, học lại nghề, tích luỹ để mở một việc riêng, hay đơn giản là chờ con lớn.
Một cách giữ là dành một chút thời gian mỗi tuần cho mục tiêu ấy, dù mệt. Một buổi học tiếng, một giờ đọc sách về nghề, một cuộc nói chuyện với người trong ngành. Nhỏ, nhưng đều.
Cũng có người nhận ra mình thích công việc mới hơn công việc cũ. Làm bếp, làm vườn, làm mộc, có những nghề tay chân mang lại sự bình yên mà văn phòng không có. Nếu bạn thấy vậy, đó không phải là bỏ cuộc, đó là tìm ra.
Điều quan trọng là mình chọn, không phải mình bị kẹt.
Ở nhà với gia đình sau một ngày dài
Người làm việc chân tay thường về nhà kiệt sức, và gia đình là người chịu những lúc cáu gắt, im lặng. Hãy nói với người trong nhà mình đang mệt thế nào, để họ hiểu, không phải để họ thương hại.
Chia việc nhà cho hợp với sức của từng người trong giai đoạn này. Người đang làm ca đêm không thể lo bữa sáng cho con. Người đang học tiếng buổi tối cần được yên tĩnh.
Và dành một chút thời gian mỗi tuần để cả nhà làm điều gì đó vui, không nói về công việc. Một bữa cơm dài, một buổi đi dạo. Những khoảng ấy giữ cho gia đình không chỉ là nơi mọi người về để ngủ.
Mình khép tập bằng một câu: hôm nay trong công việc của bạn, có việc nào bạn đã làm tốt mà chưa ai nhận ra không?
Câu hỏi thường gặp
Người làm văn phòng sang nước ngoài làm việc chân tay có chịu nổi không?
Nhiều người chịu được và đi qua, nhưng cần thời gian để cơ thể quen và cần chăm sóc sức khoẻ cẩn thận. Cái khó thường nằm ở tâm lý hơn là sức lực.
Làm sao giữ sức khoẻ khi làm việc chân tay?
Học tư thế đúng khi bê vác, dùng đồ bảo hộ, giãn cơ trước và sau ca, ngủ và ăn đủ. Đau kéo dài thì đi khám, đừng cố chịu.
Làm việc thấp hơn trình độ có ảnh hưởng tâm lý không?
Có, nhiều người thấy mất giá trị và vô hình. Gọi tên cảm giác ấy, tìm niềm tự hào trong việc làm tốt và giữ mục tiêu dài hạn giúp bớt nặng nề.
Có nên bỏ việc tay chân để tìm việc đúng nghề ngay?
Tuỳ khả năng tài chính và con đường trở lại nghề. Nhiều người giữ việc tạm để có thu nhập trong khi dành thời gian đều đặn cho mục tiêu dài hạn.
Làm sao để gia đình hiểu mình mệt sau ca làm?
Nói thật với người nhà về mức độ mệt, chia lại việc nhà cho hợp sức, và dành thời gian cả nhà cùng nghỉ ngơi không nói chuyện công việc.
